In Villa Marijke Elisabeth hoeft het leven niet altijd met grote gebaren te worden gevierd. Soms zit het in een fietstocht of anderhalf uur onbezorgd sjoelen. Maar altijd begint het bij oprechte aandacht voor wie iemand is en wat diegene nodig heeft. Locatiemanager Jeroen Boekel en activiteitenbegeleider Nathalie vertellen hoe die aandacht bewoners laat voelen dat zij ertoe doen.
‘Geniet nu het nog kan.’ Het is de onofficiële slogan van Villa Marijke Elisabeth, vertelt Jeroen. ‘Onze bewoners bevinden zich allemaal in de laatste fase van hun leven. Daarom kijken we niet naar wat iemand niet meer kan, maar naar wat nog wél mogelijk is.’
Dat begint bij iemand werkelijk leren kennen. Wie was deze bewoner voordat hij of zij hier kwam wonen? Welke mensen waren belangrijk en waar werd iemand blij van? ‘Je hoeft hier niet te bloemschikken als je dat nooit hebt gedaan. We kijken naar de persoon. Ook bij de schilderles hoef je niet zelf te schilderen. Misschien geniet iemand net zo goed van wat er gebeurt, met een glas wijn erbij.’
De mooiste middag
Soms is samen op pad gaan de beste manier om meer over iemand te ontdekken. Tijdens een tocht op de duofiets raakte Jeroen met een bewoner in gesprek over vroeger en over wat zij nog graag zou willen. Ze vertelde dat ze zo graag nog eens naar de kerk wilde. ‘Toen dacht ik: hoe kan het dat ik niet weet dat zij gelovig is?’
Ze fietsten naar een kerk in Hilversum, liepen er samen rond en staken een kaarsje aan. De verhalen kwamen vanzelf: over haar geloof, de mooie kanten ervan en ook de moeilijke. Na afloop zei ze dat hij haar de mooiste middag in jaren had gegeven. ‘En wat deed ik nou eigenlijk? Luisteren, kijken en aanvoelen waar zij behoefte aan had.’
Daar ligt voor Jeroen de kern. ‘Het leven vieren is niet altijd een grote fanfare in de tuin. Dat is leuk en dat doen we óók.’ Zoals tijdens de jaarlijkse zomerbarbecue, waar bewoners, familieleden, buren en medewerkers samenkomen. ‘Dan zitten hier wel 150 mensen in de tuin. Je ziet bewoners genieten met hun gezin om zich heen, zoals zij dat vroeger thuis ook deden.’
Maar vaak zit het vieren juist in de kleine dingen. Zoals op die zonnige ochtend waarop twee dames in de tuin zaten. Jeroen vroeg wat ze misten. Muziek, zei een van hen. Haar eigen langspeelplaten waren er niet meer. Toen hij vroeg wat ze graag hoorde, kwam het antwoord zonder aarzelen: Franse chansons. Jeroen zocht een paar chansons op en zodra de muziek door de tuin klonk, zong ze ieder lied woord voor woord mee. Vervolgens liet hij haar zelf het volume regelen. ‘Ook dat is eigen regie. Als wij alles overnemen, nemen we zo’n moment van iemand af.’
‘Als je tijd en aandacht maakt voor een bewoner, kan diegene je zomaar verrassen.’
Anderhalf uur winnen
Ook voor Nathalie begint een passende activiteit bij het leren kennen van de persoon. Ze werkt nog maar kort in de villa en maakt daarom bewust een rondje langs alle appartementen. Foto’s van partners, kinderen, kleinkinderen en verre reizen vormen vaak het begin van een gesprek. Ze roepen herinneringen op en brengen de verhalen achter de bewoner langzaam naar boven.
Bij een echtpaar dat vaak zoekend door de villa liep, vond Nathalie een andere ingang: sjoelen. Anderhalf uur hadden ze haar volle aandacht. Langzaam kwamen hun karakters naar boven en ze werden zelfs fanatiek met elkaar. ‘Even hoefden ze niet te zoeken naar hun appartement of waar ze waren. Voor mij is dat ook het leven vieren.’
De wens om iets toe te voegen voor mensen die dat kunnen gebruiken, loopt als een rode draad door Nathalies werk. Bij bewoners wil ze ‘eruit halen wat erin zit’. Bij de een lukt dat met een spel, bij de ander achter de piano of tijdens een fijn gesprek. ‘Ik vind het belangrijk dat bewoners zich gewaardeerd, gezien en bijzonder voelen.’
Ook niets mogen
Eigen regie betekent ook dat iemand niet wil deelnemen. Jeroen wil deze levensfase niet mooier voorstellen dan zij is. Bewoners hebben veel moeten inleveren. Ze vergeten veel, zegt hij, maar onthouden ook nog heel veel. ‘Dat moeten we niet onderschatten. Iemand mag ook zeggen: laat me maar even met mijn boek en krant. Ook dat moet je respecteren.’
Steeds opnieuw aanvoelen wat iemand nodig heeft, samen iets ondernemen of juist rust, maakt dit voor Jeroen en Nathalie ‘het allermooiste vak’. Nathalie voelt zich dankbaar dat ze iets mag toevoegen aan deze kwetsbare levensfase. Voor Jeroen schuilt het bijzondere in de onverwachte momenten van echt contact. ‘Als je tijd en aandacht maakt voor een bewoner, kan diegene je zomaar verrassen.’
Groot of klein, uiteindelijk komt het steeds op hetzelfde neer. ‘Mensen willen gezien worden, erbij horen en voelen dat ze er nog toe doen’, zegt Jeroen. ‘Die behoefte verdwijnt niet wanneer je ouder wordt. Daarom draait het in ons werk wat mij betreft om drie dingen: aandacht, aandacht en aandacht. Daarmee kun je het leven verrijken.’

