Van 3 tot en met 10 oktober is het de Week van de Palliatieve Zorg. In deze week wordt landelijk aandacht gevraagd voor wat palliatieve zorg betekent voor mensen die te maken hebben met een levensbedreigende aandoening of toenemende kwetsbaarheid. Ook hun familieleden en andere naasten spelen hierin een belangrijke rol.
Palliatieve zorg wordt vaak verbonden aan de allerlaatste dagen van iemands leven. Toch kan deze zorg al veel eerder beginnen en lange tijd deel uitmaken van iemands leven. Het uitgangspunt is steeds dezelfde vraag: wat is voor deze persoon belangrijk en wat draagt bij aan een zo goed mogelijke kwaliteit van leven?
Aandacht voor de hele mens
Palliatieve zorg gaat over het voorkomen en verlichten van lichamelijke klachten, zoals pijn, vermoeidheid of benauwdheid. Tegelijk is er aandacht voor emoties, sociale contacten, levensvragen en de wensen van een bewoner en diens naasten.
Binnen Villa Hamer ziet coördinerend verpleegkundige Saskia dagelijks hoe belangrijk het is om naar de hele mens te blijven kijken. De zorg moet kloppen, maar daarmee is de dag nog niet automatisch goed. “De zorg is maar een klein stukje van de dag. Wij vragen ons vooral af: wat maakt vandaag tot een fijne dag?”
Dat antwoord is voor iedere bewoner anders. Voor de één is het belangrijk om dicht bij familie te zijn. Een ander vindt rust in muziek, een vertrouwd ritueel, een gesprek of de aanwezigheid van een medewerker. Daarom kijken we in onze villa’s naar wat iemand nodig heeft en welke wensen, gewoonten en voorkeuren bij zijn of haar leven horen.
Kleine gebaren met grote betekenis
Juist wanneer iemand kwetsbaarder wordt, kunnen kleine gebaren veel betekenen. Saskia noemt een muziekje tijdens de verzorging, een handmassage met lavendelolie of bewust de laptop sluiten om rustig naast een bewoner in de serre te zitten. “Persoonlijke zorg en persoonlijke aandacht maken uiteindelijk de dag. Het gaat om dat extra stapje.”
Soms betekent goede zorg dat er iets wordt gedaan. Op andere momenten draait het om nabij zijn, luisteren of gewoon rustig bij iemand zitten. Ook wanneer iemand zelf steeds moeilijker kan vertellen wat hij of zij nodig heeft, blijven we kijken naar signalen en naar wat rust, comfort of herkenning geeft.
Daarbij werken we samen met familieleden, de huisarts en andere betrokken zorgverleners. Door wensen en veranderingen met elkaar te bespreken, kan de zorg steeds opnieuw worden afgestemd op wat op dat moment passend is.
Zorg die meebeweegt
Ook wanneer de zorgvraag intensiever wordt, kunnen onze villa’s in principe de vertrouwde woonplek van een bewoner blijven. In de laatste levensfase kijkt het team samen met de bewoner, naasten en betrokken arts welke zorg en begeleiding passend zijn. Ook bij persoonlijke keuzes rond het levenseinde staat een zorgvuldige begeleiding in de eigen woonomgeving centraal.
Wanneer specialistische verpleegkundige handelingen nodig zijn, wordt aanvullende deskundigheid ingeschakeld. Bij Villa Hamer gebeurt dat onder meer in samenwerking met ZZG en het technische team. Zij kunnen bijvoorbeeld ondersteunen bij de zorg rond een morfinepomp. Zo kan ook complexere zorg binnen de vertrouwde omgeving van de villa worden geboden.
Samen bespreken, evalueren en leren
Ieder kwartaal vindt bij Villa Hamer een PaTz-overleg plaats. Tijdens dit overleg bespreken aandachtsvelder palliatieve zorg Irma van Hengel, de huisarts, het palliatieve wijkteam en waar nodig andere disciplines verschillende casussen uit de laatste levensfase. Zij kijken samen naar de geboden zorg, evalueren het verloop en bespreken wat zij daarvan kunnen leren. Die samenwerking helpt om de begeleiding van bewoners en hun naasten steeds verder te verbeteren.
Ook aandacht voor familie en naasten
Een ongeneeslijke ziekte of toenemende kwetsbaarheid raakt ook de mensen om een bewoner heen. Familieleden moeten soms moeilijke keuzes maken, zien hun dierbare veranderen en leven toe naar een afscheid waarvan het moment niet altijd te voorspellen is. Daarom hoort aandacht voor naasten onlosmakelijk bij palliatieve zorg. Zij kennen het levensverhaal, de gewoonten en de wensen van een bewoner. Tegelijk hebben zij zelf behoefte aan informatie, begeleiding en ruimte voor hun emoties.
Saskia merkt hoe waardevol deze aandacht is wanneer familieleden na een overlijden terugkomen op de laatste periode. “Als familie met een goed gevoel terugkijkt op de periode dat hun vader of moeder hier heeft gewoond, dan denk ik: we hebben het goed gedaan.”
Wat telt vandaag?
De Week van de Palliatieve Zorg helpt om het gesprek over ongeneeslijk ziek zijn, kwetsbaarheid en het levenseinde eerder te voeren. Wat vindt iemand belangrijk? Welke zorg past daarbij? Waar wordt iemand rustig of blij van? En wie wil iemand graag om zich heen hebben?
Het zijn soms moeilijke vragen. Toch kunnen de antwoorden helpen om zorg te bieden die past bij de persoon en het leven dat hij of zij heeft geleid. Want ook wanneer beter worden niet meer mogelijk is, blijft er iedere dag één belangrijke vraag: wat maakt vandaag waardevol?
